مسواک زدن صحیح؛ مهمترین راه برای حفظ سلامت دندانها و لثه
مسواک زدن یکی از سادهترین و مؤثرترین راههای حفظ سلامت دهان و دندان است. با وجود این، بسیاری از افراد یا بهطور منظم مسواک نمیزنند یا روش صحیح مسواک زدن را نمیدانند. رعایت بهداشت دهان نهتنها از پوسیدگی دندان جلوگیری میکند، بلکه خطر بیماریهای لثه، بوی بد دهان و از دست دادن دندانها را نیز کاهش میدهد.
اگر پلاکهای میکروبی هر روز از روی دندانها پاک نشوند، بهتدریج باعث پوسیدگی، التهاب لثه و تشکیل جرم خواهند شد. به همین دلیل، مسواک زدن باید به بخشی از برنامه روزانه هر فرد تبدیل شود.
چرا مسواک زدن اهمیت دارد؟
پس از صرف غذا، باکتریها روی سطح دندانها لایهای به نام پلاک میکروبی تشکیل میدهند. این پلاک از قندهای موجود در مواد غذایی تغذیه کرده و اسید تولید میکند. اسید تولیدشده به مینای دندان آسیب میرساند و در صورت تکرار، باعث پوسیدگی میشود.
اگر پلاک بهموقع برداشته نشود، به مرور زمان سخت شده و به جرم دندان تبدیل میشود که تنها با جرمگیری قابل حذف است.
چند بار در روز باید مسواک بزنیم؟
بیشتر دندانپزشکان توصیه میکنند حداقل دو بار در روز، صبح پس از صبحانه و شب قبل از خواب، دندانها مسواک زده شوند.
مسواک زدن قبل از خواب اهمیت ویژهای دارد، زیرا هنگام خواب ترشح بزاق کاهش مییابد و فعالیت باکتریها افزایش پیدا میکند.
هر بار مسواک زدن چقدر طول بکشد؟
مدت مناسب برای مسواک زدن حدود دو دقیقه است. در این مدت باید تمام سطوح دندانها شامل سطح خارجی، داخلی و سطح جونده تمیز شوند.
مسواک زدن سریع و کوتاه معمولاً باعث باقی ماندن پلاک در بسیاری از قسمتهای دهان میشود.
روش صحیح مسواک زدن
برای داشتن بهترین نتیجه، مراحل زیر را رعایت کنید:
- مسواک را با زاویه حدود ۴۵ درجه نسبت به لثه قرار دهید.
- با حرکات آرام و کوتاه دندانها را تمیز کنید.
- تمام سطوح خارجی، داخلی و جونده دندانها را مسواک بزنید.
- سطح داخلی دندانهای جلویی را با حرکات عمودی تمیز کنید.
- زبان را نیز بهآرامی مسواک بزنید تا باکتریها و بوی بد دهان کاهش یابد.
فشار زیاد هنگام مسواک زدن نهتنها مفید نیست، بلکه ممکن است باعث تحلیل لثه و سایش دندان شود.
چه نوع مسواکی مناسب است؟
بهطور کلی استفاده از مسواک با برس نرم (Soft) برای بیشتر افراد مناسب است.
ویژگیهای یک مسواک مناسب:
- برس نرم
- سر کوچک یا متوسط
- دسته خوشدست
- الیاف منظم و سالم
مسواکهای زبر معمولاً مزیت خاصی در تمیز کردن دندان ندارند و ممکن است به لثه آسیب برسانند.
مسواک برقی یا معمولی؟
در صورت استفاده صحیح، هم مسواک دستی و هم مسواک برقی میتوانند پلاکهای دندانی را بهخوبی حذف کنند.
مسواک برقی ممکن است برای افراد سالمند، کودکان، افراد دارای محدودیت حرکتی یا کسانی که ارتودنسی دارند، استفاده آسانتری داشته باشد.
مهمتر از نوع مسواک، روش صحیح و منظم مسواک زدن است.
چه زمانی باید مسواک را تعویض کنیم؟
بهتر است مسواک هر سه تا چهار ماه یکبار تعویض شود.
همچنین در موارد زیر نیز بهتر است مسواک جدید تهیه شود:
- خم شدن یا فرسوده شدن الیاف
- پس از برخی بیماریهای عفونی
- تغییر شکل برس
استفاده از مسواک فرسوده قدرت تمیزکنندگی آن را کاهش میدهد.
آیا مسواک زدن زیاد به دندان آسیب میرساند؟
تعداد مناسب مسواک زدن معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند، اما فشار زیاد یا استفاده از مسواک زبر میتواند باعث:
- تحلیل لثه
- حساسیت دندان
- سایش مینای دندان
- نمایان شدن ریشه دندان
بنابراین بهتر است با فشار ملایم و تکنیک صحیح مسواک بزنید.
آیا فقط مسواک کافی است؟
خیر. مسواک نمیتواند فضای بین دندانها را بهطور کامل تمیز کند. برای حذف پلاکهای بیندندانی باید از نخ دندان استفاده شود.
در صورت نیاز، دندانپزشک ممکن است استفاده از دهانشویه را نیز توصیه کند.
خمیردندان مناسب چه ویژگیهایی دارد؟
بیشتر افراد میتوانند از خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنند.
برخی خمیردندانها برای شرایط خاص طراحی شدهاند، مانند:
- دندانهای حساس
- کنترل جرم
- سفیدکننده
- محافظت از لثه
- کودکان
انتخاب خمیردندان مناسب بهتر است با توجه به وضعیت دهان و توصیه دندانپزشک انجام شود.
اشتباهات رایج هنگام مسواک زدن
برخی از اشتباهات شایع عبارتاند از:
- مسواک زدن کمتر از دو دقیقه
- فشار بیش از حد
- فراموش کردن سطح داخلی دندانها
- مسواک نزدن زبان
- تعویض نکردن بهموقع مسواک
- استفاده نکردن از نخ دندان
- مسواک زدن نامنظم
اصلاح این عادتها تأثیر زیادی در سلامت دهان دارد.
مسواک زدن کودکان
بهداشت دهان باید از زمان رویش اولین دندان آغاز شود. والدین باید تا زمانی که کودک توانایی کافی پیدا کند، در مسواک زدن به او کمک کنند.
استفاده از خمیردندان مناسب سن کودک و آموزش صحیح مسواک زدن، نقش مهمی در پیشگیری از پوسیدگی دارد.
آیا بعد از هر وعده غذایی باید مسواک زد؟
بهترین زمان مسواک زدن، صبح و شب است. اگر امکان مسواک زدن بعد از ناهار وجود داشته باشد نیز مفید است.
پس از مصرف نوشیدنیها یا خوراکیهای بسیار اسیدی، بهتر است بلافاصله مسواک نزنید و اجازه دهید محیط دهان به حالت طبیعی بازگردد.
رابطه مسواک زدن و بیماریهای لثه
مسواک زدن منظم باعث کاهش تجمع پلاک میشود و احتمال التهاب و خونریزی لثه را کاهش میدهد.
اگر هنگام مسواک زدن لثه خونریزی میکند، نباید مسواک زدن را متوقف کرد. این علامت میتواند نشانه التهاب لثه باشد و نیاز به بررسی توسط دندانپزشک دارد.
آیا مسواک زدن باعث سفید شدن دندانها میشود؟
مسواک زدن منظم لکههای سطحی و پلاک را از روی دندان حذف میکند و باعث میشود دندانها تمیزتر به نظر برسند، اما رنگ طبیعی دندان را تغییر نمیدهد.
برای سفیدتر شدن دندانها ممکن است درمانهای سفیدکننده (بلیچینگ) در صورت مناسب بودن شرایط پیشنهاد شوند.
چگونه بهترین نتیجه را از مسواک زدن بگیریم؟
برای حفظ سلامت دهان و دندان:
- روزی دو بار مسواک بزنید.
- هر روز از نخ دندان استفاده کنید.
- خمیردندان حاوی فلوراید به کار ببرید.
- مصرف مکرر مواد شیرین را کاهش دهید.
- هر سه تا چهار ماه مسواک را تعویض کنید.
- برای معاینه دورهای به دندانپزشک مراجعه نمایید.
جمعبندی
مسواک زدن صحیح و منظم، مهمترین اقدام برای پیشگیری از پوسیدگی دندان و بیماریهای لثه است. انتخاب مسواک مناسب، استفاده از خمیردندان حاوی فلوراید، رعایت روش صحیح مسواک زدن و استفاده روزانه از نخ دندان، نقش مهمی در حفظ سلامت دهان دارند.
به خاطر داشته باشید که حتی اگر هیچ درد یا مشکلی احساس نمیکنید، معاینات دورهای دندانپزشکی برای تشخیص زودهنگام مشکلات دهان و دندان ضروری است.
برای بررسی وضعیت سلامت دهان و دندان و دریافت آموزش صحیح بهداشت دهان، میتوانید به مطب دکتر نبی اله صالحی در خمینیشهر مراجعه کنید.
دیدگاه خود را بنویسید