جرمگیری دندان چیست و چرا نباید آن را به تعویق انداخت؟
جرمگیری دندان یکی از مهمترین اقدامات پیشگیرانه در دندانپزشکی است که نقش مؤثری در حفظ سلامت لثهها و جلوگیری از بیماریهای دهان و دندان دارد. بسیاری از افراد تصور میکنند جرمگیری تنها برای سفیدتر شدن دندانها انجام میشود یا حتی ممکن است به دندان آسیب برساند؛ در حالی که هدف اصلی این درمان، حذف جرم و پلاکهای سختشدهای است که با مسواک و نخ دندان از بین نمیروند.
اگر جرمهای دندانی بهموقع برداشته نشوند، میتوانند زمینهساز التهاب لثه، تحلیل استخوان اطراف دندان و در نهایت لق شدن یا از دست رفتن دندان شوند.
جرم دندان چیست؟
پس از صرف غذا، لایهای نازک از باکتریها روی سطح دندان تشکیل میشود که به آن پلاک میکروبی گفته میشود. اگر این پلاک بهطور منظم با مسواک و نخ دندان تمیز نشود، بهمرور زمان با املاح موجود در بزاق ترکیب شده و به جرم دندان تبدیل میشود.
جرمها معمولاً در نواحی نزدیک لثه، پشت دندانهای جلوی پایین و سطح خارجی دندانهای آسیای بالا بیشتر تشکیل میشوند.
چرا جرم دندان خطرناک است؟
خود جرم بهتنهایی عامل اصلی آسیب نیست، بلکه سطح زبر آن محل مناسبی برای تجمع بیشتر باکتریها فراهم میکند. این باکتریها باعث التهاب لثه شده و در صورت ادامه یافتن، بیماریهای پیشرفته لثه را ایجاد میکنند.
عوارض تجمع جرم عبارتاند از:
- التهاب و قرمزی لثه
- خونریزی هنگام مسواک زدن
- بوی بد دهان
- عقبنشینی لثه
- تحلیل استخوان اطراف دندان
- لق شدن دندانها
- افزایش احتمال از دست رفتن دندان
جرمگیری دندان چیست؟
جرمگیری روشی است که در آن دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان، جرمها و رسوبات سختشده را با استفاده از ابزارهای دستی یا دستگاههای اولتراسونیک از روی دندان و اطراف لثه برمیدارد.
پس از پایان جرمگیری، معمولاً مرحلهای به نام برساژ انجام میشود که طی آن سطح دندان با خمیر مخصوص صیقل داده میشود تا لکههای سطحی کاهش یافته و تجمع مجدد پلاک کمتر شود.
چه افرادی به جرمگیری نیاز دارند؟
تقریباً همه افراد در طول زندگی ممکن است به جرمگیری نیاز پیدا کنند، اما احتمال تشکیل جرم در برخی افراد بیشتر است، از جمله:
- افرادی که بهداشت دهان را بهخوبی رعایت نمیکنند.
- افراد سیگاری یا مصرفکنندگان دخانیات.
- کسانی که سابقه بیماری لثه دارند.
- افرادی که بزاق آنها مستعد تشکیل جرم است.
- بیمارانی که ارتودنسی یا روکشهای متعدد دارند.
تعداد دفعات جرمگیری برای هر فرد متفاوت است و بر اساس وضعیت دهان و نظر دندانپزشک تعیین میشود.
آیا جرمگیری باعث آسیب به دندان میشود؟
یکی از رایجترین باورهای اشتباه این است که جرمگیری مینای دندان را از بین میبرد یا باعث لق شدن دندان میشود.
در حقیقت، جرمگیری تنها جرم و رسوبات چسبیده به دندان را برمیدارد و اگر بهدرستی انجام شود، به مینای سالم دندان آسیبی وارد نمیکند.
گاهی پس از برداشتن جرمهای بسیار زیاد، بیمار احساس میکند دندانها لق شدهاند یا بین آنها فاصله ایجاد شده است؛ در واقع این جرمها فضای خالی ناشی از تحلیل استخوان را پر کرده بودند و پس از حذف آنها وضعیت واقعی لثه مشخص میشود.
آیا جرمگیری باعث سفید شدن دندانها میشود؟
جرمگیری رنگ طبیعی دندان را تغییر نمیدهد، اما با برداشتن جرمها و لکههای سطحی ناشی از چای، قهوه، سیگار و مواد غذایی، دندانها تمیزتر و شفافتر به نظر میرسند.
اگر فرد به سفیدتر شدن رنگ طبیعی دندان علاقهمند باشد، ممکن است پس از جرمگیری، دندانپزشک درمانهای سفیدکننده (بلیچینگ) را در صورت مناسب بودن شرایط پیشنهاد کند.
مراحل جرمگیری چگونه انجام میشود؟
جرمگیری معمولاً شامل مراحل زیر است:
- معاینه دندانها و لثه
- بررسی میزان جرم و سلامت بافتهای اطراف دندان
- برداشتن جرمهای روی دندان و زیر لثه
- شستوشوی ناحیه درمان
- انجام برساژ و صیقل دادن سطح دندان
- آموزش رعایت بهداشت دهان و دندان
در موارد بیماری پیشرفته لثه ممکن است درمانهای تکمیلی نیز لازم باشد.
آیا جرمگیری درد دارد؟
در بیشتر افراد جرمگیری با ناراحتی خفیف همراه است و درد قابلتوجهی ایجاد نمیکند. اگر جرمها بسیار زیاد باشند یا التهاب شدید لثه وجود داشته باشد، ممکن است حساسیت بیشتری احساس شود.
در صورت نیاز، دندانپزشک میتواند از بیحسی موضعی برای راحتی بیشتر بیمار استفاده کند.
مراقبتهای بعد از جرمگیری
پس از جرمگیری بهتر است نکات زیر رعایت شوند:
- تا چند ساعت از مصرف غذاها و نوشیدنیهای بسیار داغ یا بسیار سرد خودداری کنید.
- در ۲۴ ساعت اول مصرف سیگار و دخانیات را به حداقل برسانید.
- مسواک زدن و نخ دندان را طبق توصیه دندانپزشک ادامه دهید.
- در صورت حساسیت موقت دندانها، از خمیردندان مخصوص دندانهای حساس استفاده کنید.
- برای معاینات دورهای مراجعه منظم داشته باشید.
چگونه از تشکیل جرم جلوگیری کنیم؟
اگرچه در بعضی افراد تشکیل جرم بیشتر است، اما با رعایت نکات زیر میتوان آن را به حداقل رساند:
- مسواک زدن حداقل دو بار در روز
- استفاده روزانه از نخ دندان
- کاهش مصرف مواد قندی
- ترک سیگار و دخانیات
- استفاده از دهانشویه در صورت تجویز دندانپزشک
- مراجعه منظم برای معاینه و جرمگیری در صورت نیاز
هر چند وقت یکبار باید جرمگیری انجام شود؟
زمان مناسب جرمگیری برای همه افراد یکسان نیست. برخی افراد ممکن است سالها به جرمگیری نیاز نداشته باشند، در حالی که برخی دیگر به دلیل شرایط دهان یا سابقه بیماری لثه، نیاز به مراجعات منظمتری دارند.
دندانپزشک با بررسی وضعیت لثه، میزان تشکیل جرم و رعایت بهداشت دهان، بهترین زمان مراجعه بعدی را مشخص میکند.
جمعبندی
جرمگیری یکی از مؤثرترین روشهای پیشگیری از بیماریهای لثه و حفظ سلامت دندانها است. این درمان نهتنها باعث حذف جرم و پلاکهای سختشده میشود، بلکه به کاهش التهاب لثه، بوی بد دهان و جلوگیری از تحلیل استخوان اطراف دندان نیز کمک میکند.
برخلاف باورهای نادرست، جرمگیری اصولی به مینای دندان آسیبی نمیرساند و انجام بهموقع آن میتواند نقش مهمی در حفظ دندانهای طبیعی در طول عمر داشته باشد.
اگر هنگام مسواک زدن لثههای شما خونریزی میکنند، بوی بد دهان دارید یا جرم روی دندانهای خود مشاهده میکنید، بهتر است برای معاینه و بررسی وضعیت لثه به دکتر نبی اله صالحی مراجعه کنید تا در صورت نیاز، جرمگیری و برساژ بهصورت اصولی انجام شود.
دیدگاه خود را بنویسید