ترمیم دندان چیست و چه زمانی باید انجام شود؟
پوسیدگی، شکستگی و ساییدگی دندان از مشکلات شایعی هستند که میتوانند ظاهر، استحکام و عملکرد طبیعی دندان را تحت تأثیر قرار دهند. در بسیاری از موارد، اگر آسیب دندان زود تشخیص داده شود، میتوان با انجام ترمیم دندان بخش آسیبدیده را بازسازی و از پیشرفت مشکل جلوگیری کرد.
ترمیم دندان که در میان مردم با عنوان «پر کردن دندان» نیز شناخته میشود، یکی از رایجترین درمانهای دندانپزشکی است. هدف از این درمان، برداشتن بخش پوسیده یا آسیبدیده و بازگرداندن شکل، زیبایی و عملکرد طبیعی دندان است.
ترمیم دندان چیست؟
ترمیم دندان روشی است که طی آن قسمت پوسیده، شکسته یا فرسوده دندان برداشته و فضای ایجادشده با مادهای مناسب بازسازی میشود. این درمان به جلوگیری از گسترش پوسیدگی، کاهش حساسیت و محافظت از بافتهای داخلی دندان کمک میکند.
نوع ماده ترمیمی و روش انجام درمان به محل دندان، میزان آسیب، فشارهای جویدن، شرایط دهان و نظر دندانپزشک بستگی دارد.
چه زمانی دندان به ترمیم نیاز دارد؟
دندانها ممکن است به دلایل مختلفی نیازمند ترمیم باشند. شایعترین موارد عبارتاند از:
- پوسیدگی دندان
- شکستگی یا لبپریدگی دندان
- ترکخوردگی محدود دندان
- ساییدگی سطح دندان
- فرسایش دندان بر اثر مواد اسیدی
- آسیب ناشی از ضربه
- افتادن یا شکستن ترمیم قبلی
- وجود فاصله یا نقص ظاهری در بعضی دندانها
- تغییر شکل محدود دندان با هدف بهبود زیبایی
تشخیص زودهنگام معمولاً باعث میشود درمان سادهتر باشد و مقدار بیشتری از ساختار سالم دندان حفظ شود.
نشانههای پوسیدگی یا آسیب دندان چیست؟
پوسیدگی در مراحل اولیه ممکن است هیچ درد یا علامت مشخصی نداشته باشد. به همین دلیل، معاینات دورهای نقش مهمی در تشخیص زودهنگام آن دارند.
علائم احتمالی پوسیدگی یا نیاز به ترمیم شامل موارد زیر است:
- حساسیت به مواد سرد، گرم یا شیرین
- احساس درد هنگام جویدن
- گیر کردن مکرر غذا بین دندانها
- مشاهده لکههای سفید، قهوهای یا سیاه
- احساس وجود حفره یا زبری روی دندان
- شکستن بخشی از دندان
- نخنخ شدن یا پاره شدن نخ دندان در یک ناحیه
- بوی نامطبوع یا طعم ناخوشایند موضعی
- افتادن یا لق شدن ماده ترمیمی قبلی
وجود این علائم لزوماً به معنای پوسیدگی عمیق نیست، اما بهتر است دندان توسط دندانپزشک معاینه شود.
چرا باید پوسیدگی دندان را زود درمان کرد؟
پوسیدگی دندان معمولاً بهتدریج پیشرفت میکند. این مشکل ممکن است ابتدا فقط مینای دندان را درگیر کند، اما در صورت درمان نشدن میتواند به عاج و سپس به عصب دندان برسد.
درمان زودهنگام پوسیدگی فواید مهمی دارد:
- حفظ مقدار بیشتری از نسج سالم دندان
- کاهش احتمال درد و حساسیت
- جلوگیری از درگیری عصب دندان
- کاهش احتمال نیاز به درمان ریشه
- جلوگیری از شکستگی گسترده دندان
- سادهتر و کمهزینهتر شدن درمان
- افزایش طول عمر دندان طبیعی
به تعویق انداختن درمان ممکن است باعث گسترش پوسیدگی و پیچیدهتر شدن روند بازسازی دندان شود.
مراحل ترمیم دندان چگونه انجام میشود؟
۱. معاینه دندان
ابتدا دندانپزشک دندان و بافتهای اطراف آن را بررسی میکند. در صورت نیاز، تصویر رادیوگرافی تهیه میشود تا عمق پوسیدگی و نزدیکی آن به عصب مشخص شود.
۲. بیحسی موضعی
در بسیاری از ترمیمها، برای جلوگیری از درد و ایجاد آرامش بیمار از بیحسی موضعی استفاده میشود. پوسیدگیهای بسیار سطحی ممکن است در بعضی شرایط بدون بیحسی نیز درمان شوند.
۳. برداشتن بخش پوسیده
بافت پوسیده یا آسیبدیده با ابزارهای مخصوص برداشته میشود. هدف این است که پوسیدگی حذف و تا حد امکان ساختار سالم دندان حفظ شود.
۴. آمادهسازی دندان
پس از پاکسازی، محل ترمیم برای قرار گرفتن ماده مناسب آماده میشود. اگر از کامپوزیت استفاده شود، مراحل اتصال ماده به دندان با دقت انجام خواهد شد.
۵. قرار دادن ماده ترمیمی
ماده ترمیمی بهتدریج در محل قرار میگیرد و شکل طبیعی دندان بازسازی میشود. در ترمیمهای همرنگ دندان، رنگ ماده تا حد امکان با دندانهای اطراف هماهنگ انتخاب میشود.
۶. تنظیم تماسهای دندانی
پس از پایان ترمیم، ارتفاع و نحوه تماس دندان با دندان مقابل بررسی میشود. اگر ترمیم بلند باشد، ممکن است هنگام جویدن احساس فشار یا درد ایجاد کند؛ بنابراین تنظیم دقیق آن اهمیت زیادی دارد.
۷. پرداخت و صیقل دادن
در پایان، سطح ترمیم صاف و صیقلی میشود تا ظاهر طبیعیتر، تجمع پلاک کمتر و تمیز کردن دندان آسانتر شود.
مواد مورد استفاده برای ترمیم دندان
برای ترمیم دندان از مواد مختلفی استفاده میشود. انتخاب ماده مناسب به شرایط دندان و نیاز بیمار بستگی دارد.
کامپوزیت همرنگ دندان
کامپوزیت مادهای همرنگ دندان است که برای ترمیم دندانهای قدامی و خلفی کاربرد دارد. این ماده میتواند با رنگ دندانهای اطراف هماهنگ شود و ظاهر طبیعیتری ایجاد کند.
مزایای کامپوزیت عبارتاند از:
- همرنگ بودن با دندان
- زیبایی مناسب
- اتصال به ساختار دندان
- نیاز کمتر به برداشت بافت سالم در بسیاری از موارد
- امکان اصلاح شکل و رنگ بعضی دندانها
دوام کامپوزیت به وسعت ترمیم، محل دندان، رعایت بهداشت و عادات بیمار بستگی دارد.
آمالگام
آمالگام مادهای فلزی و مقاوم است که سالها برای ترمیم دندانهای خلفی استفاده شده است. این ماده استحکام مناسبی دارد، اما به دلیل رنگ نقرهای، از نظر زیبایی با دندان هماهنگ نیست.
امروزه در بسیاری از موارد بیماران به دلیل ظاهر طبیعیتر، ترمیم همرنگ دندان را ترجیح میدهند. با این حال، انتخاب نهایی ماده باید براساس شرایط هر دندان انجام شود.
گلاسآینومر
گلاسآینومر در برخی پوسیدگیها، دندانهای شیری، نواحی نزدیک لثه و بعضی ترمیمهای موقت کاربرد دارد. این ماده قابلیت آزادسازی فلوراید دارد، اما معمولاً مقاومت آن در برابر فشارهای شدید جویدن از بعضی مواد دیگر کمتر است.
ترمیم مستقیم و غیرمستقیم چه تفاوتی دارند؟
در ترمیم مستقیم، ماده ترمیمی در همان جلسه و مستقیماً داخل دندان قرار میگیرد. کامپوزیت و آمالگام از نمونههای ترمیم مستقیم هستند.
در ترمیم غیرمستقیم، بازسازی دندان در خارج از دهان یا با روشهای دیجیتال ساخته شده و سپس روی دندان قرار میگیرد. این نوع ترمیمها شامل اینله، آنله و بعضی بازسازیهای سرامیکی هستند و ممکن است برای آسیبهای وسیعتر استفاده شوند.
ترمیم دندانهای جلو
ترمیم دندانهای قدامی علاوه بر بازگرداندن عملکرد، اهمیت زیبایی زیادی دارد. شکستگی، پوسیدگی، لبپریدگی و فاصله محدود بین دندانها را میتوان در بسیاری از موارد با کامپوزیت بازسازی کرد.
در این درمان، انتخاب صحیح رنگ، بازسازی شکل طبیعی دندان، ایجاد تقارن و پرداخت مناسب نقش مهمی در نتیجه نهایی دارد.
ترمیم دندانهای عقب
دندانهای خلفی فشار بیشتری را هنگام جویدن تحمل میکنند. به همین دلیل، ترمیم این دندانها باید از استحکام و شکل مناسب برخوردار باشد.
بازسازی شیارها، برجستگیها و تماس صحیح میان دندانها اهمیت زیادی دارد. ترمیم نامناسب ممکن است باعث گیر غذایی، مشکل در نخ دندان کشیدن یا اختلال در جویدن شود.
آیا ترمیم دندان درد دارد؟
ترمیم دندان با استفاده از بیحسی موضعی معمولاً بدون درد قابلتوجه انجام میشود. پس از برطرف شدن بیحسی، ممکن است دندان برای مدت کوتاهی به سرما، گرما یا فشار حساس باشد.
این حساسیت معمولاً بهتدریج کاهش پیدا میکند. اگر درد شدید باشد، هنگام جویدن احساس بلندی وجود داشته باشد یا حساسیت ادامه پیدا کند، بهتر است دندان دوباره بررسی شود.
حساسیت بعد از ترمیم دندان طبیعی است؟
مقداری حساسیت پس از ترمیم، بهخصوص در پوسیدگیهای عمیق، ممکن است طبیعی باشد. این حساسیت میتواند هنگام مصرف مواد سرد یا جویدن احساس شود و معمولاً طی چند روز تا چند هفته کاهش مییابد.
با این حال، در شرایط زیر باید به دندانپزشک مراجعه کرد:
- درد شدید یا ضرباندار
- افزایش تدریجی درد
- بیدار شدن از خواب به علت دنداندرد
- درد مداوم پس از مصرف مواد سرد یا گرم
- احساس بلندی ترمیم
- تورم لثه یا صورت
- شکستن یا افتادن ترمیم
ماندگاری ترمیم دندان چقدر است؟
طول عمر ترمیم عدد ثابتی ندارد و به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- نوع ماده ترمیمی
- وسعت پوسیدگی یا شکستگی
- محل قرارگیری دندان
- کیفیت اجرای ترمیم
- رعایت بهداشت دهان و دندان
- رژیم غذایی
- دندانقروچه یا فشردن دندانها
- جویدن مواد بسیار سفت
- مراجعه منظم برای معاینه
ترمیمها دائمی نیستند و ممکن است پس از مدتی به دلیل سایش، شکستگی یا پوسیدگی مجدد نیاز به تعویض داشته باشند.
پوسیدگی مجدد در اطراف ترمیم
حتی پس از پر کردن دندان، در صورت رعایت نکردن بهداشت ممکن است در مرز میان دندان و ماده ترمیمی پوسیدگی جدید ایجاد شود. به این مشکل پوسیدگی ثانویه گفته میشود.
مسواک زدن، استفاده از نخ دندان، کاهش مصرف مواد شیرین و انجام معاینات دورهای به کاهش احتمال پوسیدگی مجدد کمک میکند.
مراقبتهای بعد از ترمیم دندان
بعد از ترمیم بهتر است نکات زیر رعایت شوند:
- تا زمان برطرف شدن کامل بیحسی از جویدن خودداری کنید.
- مراقب باشید لب، زبان یا داخل گونه را گاز نگیرید.
- در ساعات ابتدایی از جویدن مواد بسیار سفت با دندان ترمیمشده پرهیز کنید.
- مسواک زدن و نخ دندان کشیدن را ادامه دهید.
- از شکستن آجیل، یخ و اجسام سخت با دندان خودداری کنید.
- در صورت احساس بلندی یا درد غیرعادی برای بررسی مراجعه کنید.
- معاینات دورهای دندانپزشکی را جدی بگیرید.
در مورد زمان مناسب خوردن غذا پس از ترمیم، بهتر است دستور دندانپزشک رعایت شود؛ زیرا این زمان ممکن است با توجه به نوع ماده متفاوت باشد.
آیا هر دندان پوسیدهای را میتوان ترمیم کرد؟
خیر. اگر پوسیدگی بسیار عمیق باشد و عصب دندان را درگیر کرده باشد، ممکن است ابتدا درمان ریشه لازم باشد. همچنین اگر مقدار زیادی از ساختار دندان از بین رفته باشد، ترمیم ساده نمیتواند استحکام کافی ایجاد کند و ممکن است به بازسازی گستردهتر یا روکش نیاز باشد.
در دندانهایی که شکستگی شدید ریشه، تحلیل گسترده استخوان یا آسیب غیرقابلدرمان دارند، ممکن است حفظ دندان امکانپذیر نباشد. تشخیص روش مناسب پس از معاینه و بررسی رادیوگرافی انجام میشود.
چگونه از پوسیدگی و نیاز به ترمیم پیشگیری کنیم؟
با رعایت چند نکته ساده میتوان احتمال پوسیدگی را کاهش داد:
- مسواک زدن حداقل دو بار در روز با خمیردندان حاوی فلوراید
- استفاده روزانه از نخ دندان
- کاهش دفعات مصرف مواد شیرین و نوشیدنیهای قندی
- شستوشوی دهان یا نوشیدن آب پس از مصرف خوراکیها
- مراجعه منظم برای معاینه
- درمان پوسیدگیها در مراحل اولیه
- استفاده از فلوراید و فیشورسیلانت در افراد مناسب
- خودداری از شکستن مواد سخت با دندان
تفاوت ترمیم دندان با درمان ریشه
در ترمیم معمولی، پوسیدگی هنوز عصب دندان را بهطور غیرقابلبرگشت درگیر نکرده است. دندانپزشک بخش پوسیده را برمیدارد و دندان را با ماده مناسب بازسازی میکند.
در درمان ریشه، التهاب یا عفونت به پالپ و کانالهای داخلی دندان رسیده است. در این شرایط باید بافت آسیبدیده داخل کانالها خارج و فضای ریشه پاکسازی و پر شود.
مراجعه زودهنگام میتواند از پیشرفت پوسیدگی و نیاز به درمان ریشه جلوگیری کند.
جمعبندی
ترمیم دندان یکی از مهمترین روشهای حفظ دندان طبیعی است. در این درمان، پوسیدگی یا بخش آسیبدیده برداشته شده و دندان با ماده مناسب بازسازی میشود. انجام بهموقع ترمیم میتواند از گسترش پوسیدگی، درد، شکستگی و آسیب عصب دندان جلوگیری کند.
از آنجا که پوسیدگی در مراحل اولیه ممکن است بدون درد باشد، معاینه منظم دندانها اهمیت زیادی دارد. در صورت مشاهده لکه، شکستگی، حساسیت، درد یا گیر غذایی بهتر است برای بررسی دقیق به دندانپزشک مراجعه شود.
برای معاینه و بررسی وضعیت دندانها میتوانید به مطب دکتر نبی اله صالحی در خمینیشهر مراجعه کنید.
دیدگاه خود را بنویسید